Belören
Kastamonu iline bağlı Küre ilçesinin şirin ve doğa harikası bir köyü Belören. Yemyeşil doğası ve sık ormanlarıyla küçük ama sevimli bir köydür. Tarihi evleri, köylüleri tarafından bizzat korunan bozulmamış doğası, bahar aylarında tazelik fışkıran yemyeşil ormanları ve kış aylarında bembeyaz örtüsüyle doğayı yaşamak için özel bir yerdir.
Kızak Yarışlarının Tarihçesi
Belören Köyü'nde kış aylarında, tek kişilik luge ve çift kişilik bob kızak yarışlarının atası sayılabilecek, yörede özgün adıyla kayık olarak anılan kızaklarla yarışlar yapılmaktadır. Kış aylarında köyde şenlikler düzenlenerek kaymayı eğlenceli hale getiren yarışlar gerçekleştirilir.
Yarışlar genellikle Şubat ayında düzenlenmektedir. Bunun nedeni, bu dönemde yavaş yavaş sulanmaya başlayan karın yarış için daha uygun olmasıdır. Sulanan kar daha kolay dondurularak yarış yolları hazırlanır.
Küre ve Ağlı ilçelerine bağlı köylerde yaşayan ileri yaştaki yöre sakinlerinin aktarımlarına göre, kayık yarışları bölgede yaklaşık beş yüz yıldır sürdürülmektedir.
Kayık Teknik Bilgileri
Kızaklar, yani kayıklar, el işçiliğiyle ormanda yetişen yaban eriği ağacının özünden yapılmaktadır. Yaban eriğinin tercih edilmesinin nedeni sert ve ağır olmasıdır; sertlik buz üzerinde yıpranmayı azaltırken ağırlık hızlanmaya katkı sağlar.
Kayıklar yaklaşık 120–130 cm uzunluğunda, 21–22 cm genişliğinde ve 4–5 kg ağırlığındadır. Geleneksel yapımda metal çivi kullanılmadan ahşap çiviler ve tutkal tercih edilir. Kızağın tekne genişliği özel kalıplarla ölçülür; alt yüzeyin biçimlendirilmesinde geleneksel el işçiliği yöntemleri kullanılır. Alt kısmın sertleşmesi ve dayanıklılığının artırılması için çam sakızından elde edilen malzeme kızgın demirle eritilerek ağaca yedirilir.
Yarış Kuralları
Yarışlar, sırtüstü yatarak yapılan kızak yarışlarıyla belirgin benzerlikler taşır. Zemini pürüzsüz hazırlayabilmek için kar, yaklaşık iki ayak genişliğinde ezilerek pist oluşturulur; ardından üzerine su dökülüp dondurularak cam gibi bir yüzey elde edilir. Pistte iniş bölümünden sonra bir çıkış bölümü de bulunur.
Amaç, inişte kazanılan hızla çıkış bölümünde mümkün olan en ileri noktaya ulaşmaktır. Yarışmacı kayığa sırtüstü yatar; denge için diz hizasındaki parçalardan sıkıca tutunur ve ayakların sürati kesmemesi için ayaklarını üst üste toplar. Kayık iniş boyunca hızlanır ve orta noktadan yüksek süratle geçer. Çıkış bölümündeki ilerleme, inişte kazanılan hız ve yarışmacının ağırlığıyla ilişkilidir. Kayığın piste uyum sağlaması için her yarışmacıya üç kayma hakkı verilir; yokuşun sonundaki düzlükte en ileri giden yarışmacı birinci seçilir.
Günümüzde de sürdürülen yarışlar, kış hazırlıkları ve yöresel eğlencelerle ilgi çekici bir kültür etkinliği niteliğindedir. Belören'in doğal dokusu ve geleneksel kayık yarışları, bölgenin kış kültürünün özgün örneklerinden birini oluşturur.